Araç Elektrik ve Elektronik Onarım Nedir?
Araç elektrik ve elektronik sistemleri, akü ve elektrik tesisatı, marş, şarj, aydınlatma ve uyarı sistemlerini kapsar. Araç elektrik ve elektronik onarım yapılırken bu sistemlerin kontrol edilmesi gerekir. Elektrik devresi için akü veya pil gibi elektrik akım kaynağına, bakır tel gibi bir iletkene, lamba veya motor gibi bir alıcıya ihtiyaç vardır. Akü ve alternatörden akımla gelen elektrik, tüm elektrikle çalışan elemanlara bir bağlantı elemanı aracılığıyla iletilir. Araç içindeki elektrik donanımlarının sistematiği şu şekildedir:
- Sistem elektronik kontrol üniteleri ile kumanda edilir.
- Elektrik bakır kablolarla iletilir.
- Kablolar soketlerle birbirine bağlanır.
- Tesisatın kısa devre yapmasını ve yüksek akımdan etkilenmemesi için sigortalar kullanılır.
Araç Elektrik Ve Elektronik Parçaları Nelerdir?
Araç elektrik ve elektrik onarım için bakılması gereken sistemler şunlardır:
- Akü
- Aydınlatma ve Uyarı Sistemleri
- Marş Sistemi
- Şarj Sistemi
- Ateşleme Sistemi
- Elektrik-Elektronik Tesisat-Devre Elemanları
- Araç ve Motor Yönetim Sistemleri
- Araç Gösterge Sistemleri
- Araç Güvenlik Sistemleri
- Konfor Sistemleri
- İklimlendirme Sistemleri
- Navigasyon-Multimedya-Müzik Sistemleri
Araçlarda elektrik kaynağı aküdür. Akü, motor çalışmadığı zaman, elektrikle çalışan donanımların güç ihtiyacını karşılar. Bu donanımlara örnek olarak, müzik sistemleri, kapı sistemleri ve aydınlatma sistemleri verilebilir. Akünün diğer görevi aracı çalıştırırken marş motoruna akım göndermektir. Akü, motorun çalışmasıyla birlikte hareket enerjisini alternatör aracılığıyla, araçta elektrikle çalışan diğer sistemlere gönderir ve kendini şarj eder.
Araç Elektrik ve Elektronik Onarım Gerektiren Arızalar
Araç elektrik ve elektronik onarım gerektiren bazı arızalar sıklıkla meydana gelmektedir. Bu arızalar şunlardır:
- Akünün Bitmesi: Akü biterse, araç çalıştırıldığında marşa elektrik gitmeyeceği için araç çalışmaz. Bu durumda akü şarj edilmeli veya değiştirilmelidir. Akünün bitmesi, panelde yanan akü ışığı veya aküye bağlı sistemlerin çalışmamasından anlaşılır. Akünün bitmesinin sebepleri şöyle sıralanabilir:
- Aracın yüksek sıcaklıkta uzun süre bırakılması.
- Dörtlülerin uzun süre açık kalması,
- Radyonun uzun süre açık kalması,
- Aküyü şarj eden elektrik aksamının arızalanması,
- Aracın uzun süre kullanılmadan bekletilmesi,
- Aracın elektrik enerjisiyle çalışan diğer teknolojik ürünlerin açık unutulması olabilir.
- Farlar ve Araç Işıklarının Çalışmaması: Araç elektrik ve elektronik onarım için başvurulan sorunlardan biri olan farlar, bir araç için çok önemlidir. Farlar, özellikle gece görüşünün sağlıklı olmasını, diğer araç ve yayalar tarafından aracın fark edilmesini sağlar. Arıza durumunda far değiştirilip, fara elektrik sağlayan kablolar kontrol edilmelidir. Farlar şu sebeplerden dolayı bozulur:
- Aracın sürekli düzgün olmayan yollarda kullanılması,
- Farın içinde bulunan ampulün yanlış değiştirilmesi,
- Farların kullanım süresinin bitmesi,
- Farın su ile temas etmesi,
- Farların genel bakımının yapılmaması olarak gösterilebilir.
- Motor Soğutma Fanında Arıza: Motor soğutma fanı, davlumbaz, fan motoru ve pervaneden oluşur. Motor ısısı 90 dereceye kadar çıktığı zaman, motoru soğutur. Havanın akışını sağladığı gibi havaya yön de verir. Fan çalışmadığında, motor sürekli çalıştığı için hararet yapar. Araç elektrik ve elektronik onarım için fan arızalarında bakılması gereken yerler şunlardır:
- Fan pervanesinin kirlenmesi ve tıkanması,
- Elektrik aksamında meydana gelen arızalar olabilir.
- Şarj Dinamosu Arızası: Şarj dinamosu, doğrudan araca etki etmez. Temel görevi, motorun yağı aldığında oluşan mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çevirip, aküye aktarmak ve akünün şarj olmasını sağlamaktır. Arızalandığında, akü şarj olamayacağı için araç çalışmaz. Şarj dinamosunda en sık görülen arızalar şunlardır:
- Alternatörde meydana gelen elektrik arızaları,
- Voltaj regülatöründen dolayı meydana gelen elektrik arızaları,
- Akünün kablo bağlantılarının doğru yapılmamış olmaması,
- Alternatör kablo bağlantılarının doğru yapılmamış olması olabilir.
- Motorun Marş Yapmaması: Araç elektrik ve elektronik onarım isteyen en önemli parçalarından biri marştır. Marş, aküden alınan enerjiyi motor pistonlarını tetiklemek için kullanır. Pistonların aşağı ve yukarı hareketleri ile motor marşın ilettiği enerjiyi almış olur. Öncelikle marş motorunun sökülmesi gerekir. Sonrasında akü, bağlantı ve sigorta problemleri üzerinde durulmalıdır. Marş motorunun arızalanmasının sebepleri şunlardır:
- Sigorta Arızası
- Marş Dişlisi Arızası
- Marş Dişlisini İten Çatalda Arıza
- Marş Şalterinin Sargılamasındaki Problemler
- Sigorta Arızası: Araç sigorta sistemi, araçta meydana gelebilecek kısa devre ve elektrik akımı dalgalanmasını engelleyen bir sistem üzerinedir. Sigorta ile tüm elektrik ve elektronik sistemler kontrol edilir. Örnek olarak klima, radyo, far, araba kilidi, cam sistemleri verilebilir. Bunların birinde fazla akım olduğu zaman sigorta atar ve ilgili parça bozulur. Sigorta bozuksa, fazla akımla birlikte kablolar erir ve kısa devre yapar. Tamir edilemeyen durumlarda sigorta değiştirilmelidir.
Araç Elektrik ve Elektronik Bakım Fiyatları Nelerdir?
Araç elektronik ve elektronik onarım için servislere yapılan başvurularda, belli başı bazı kontroller yapıldıktan sonra fiyat verilir. Akü kontrolü, alternatör ve şarj kontrolü, sigorta ve röleler, marş motoru incelendikten sonra arızanın kaynağı bulunur. Yapılacak işleme göre ve işçilik ücreti de eklenerek fiyat bilgisi alınabilir.
